Pilotaż Koalicji na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej zakończony sukcesem!

Z okazji Międzynarodowego Dnia Samoleczenia (International Self-Care Day) przypadającego 24 lipca, Koalicja na Rzecz Zdrowia Jamy ustnej, którą jako Fundacja Zdrowego Postępu tworzymy, podsumowuje pilotaż programu edukacyjnego dla przedszkolaków i uczniów klas I-III. W lekcjach na temat prawidłowej higieny jamy ustnej wzięło udział 6559 dzieci z 63 placówek w 32 miejscowościach województwa śląskiego. Ponad 96 proc. dzieci uczestniczących w zajęciach oceniło je pozytywnie, a ponad 95 proc. nauczycieli przyznało najwyższą ocenę przydatności i atrakcyjności materiałów. 

Eliminacja różnic w poziomie wiedzy o tym, jak dbać o zdrowie, zgodnie z zasadą, że lepiej zapobiegać niż leczyć, to szansa na poprawę jakości życia pacjentów i miliardy złotych oszczędności w budżecie państwa. Wobec alarmujących danych dotyczących potrzeb edukacyjnych w zakresie dbania o jamę ustną wśród dzieci, to właśnie dobrze zaplanowana, angażująca edukacja zdrowotna skutecznie wspiera prawidłowe nawyki higieniczne.

Data 24 lipca symbolicznie przypomina, że o zdrowie dbamy 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu.

W przypadku zdrowia jamy ustnej oznacza to prawidłowe szczotkowanie zębów, właściwe nawyki żywieniowe i regularne wizyty kontrolne. Edukacja dzieci nie zastępuje opieki stomatologicznej, lecz pomaga im rozumieć, co mogą robić każdego dnia, aby np. zapobiegać próchnicy.

Od kwietnia do czerwca 2026 roku Koalicja na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej realizowała w województwie śląskim pilotażowy program edukacyjny skierowany do przedszkolaków oraz uczniów klas I-III szkół podstawowych. Inicjatywa powstała w odpowiedzi na utrzymujący się w Polsce wysoki odsetek dzieci dotkniętych próchnicą. Aż 87% polskich siedmiolatków ma próchnicę, co stanowi jeden z najwyższych wskaźników w Europie. To z kolei wskazuje na potrzebę wzmacniania działań profilaktycznych już od najmłodszych lat. 

Program został zainaugurowany 1 kwietnia 2026 roku w Bielsku-Białej podczas wydarzenia z udziałem przedstawicieli środowiska medycznego, edukacyjnego i administracji publicznej. Relację z tego wydarzenia znajdziesz [TUTAJ].

Za organizację i koordynację projektu odpowiadała Fundacja Zdrowego Postępu, a partnerami merytorycznymi i organizacyjnymi przedsięwzięcia były Naczelna Izba Lekarska, Polskie Towarzystwo Studentów Stomatologii, Konfederacja Lewiatan oraz Haleon. Patronat honorowy nad inicjatywą objęła senator dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor, wiceprzewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia i przewodnicząca parlamentarnych Zespołów ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia oraz Partnerstwa Publiczno-Prywatnego. Przychylność dla inicjatywy zadeklarowały również Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej. 

Od wiedzy do codziennej praktyki

Program edukacyjny został przygotowany w sposób odpowiadający na zróżnicowane potrzeby przedszkoli i szkół podstawowych. Placówki mogły wybrać jedną z dwóch ścieżek realizacji:

• samodzielne prowadzenie zajęć przez nauczycieli z wykorzystaniem materiałów edukacyjnych, obejmujących scenariusz lekcji, prezentację multimedialną oraz zestaw materiałów drukowanych dla dzieci; 
  
• zajęcia realizowane przez studentów stomatologii – wolontariuszy Polskiego Towarzystwa Studentów Stomatologii, którzy odwiedzali placówki i realizowali lekcje z wykorzystaniem w/w materiałów dydaktycznych.
  

Pierwsze zajęcia w ramach programu odbyły się pod koniec kwietnia 2026 roku. W kolejnych tygodniach pilotaż sukcesywnie obejmował kolejne przedszkola i szkoły podstawowe w województwie śląskim.

Wyniki przekroczyły założenia pilotażu

Łącznie w pilotażowej edycji programu uczestniczyły 63 placówki edukacyjne z 32 miejscowości województwa śląskiego, a zajęcia objęły 6559 dzieci.

Największym zainteresowaniem cieszyła się ścieżka realizowana przy wsparciu studentów stomatologii. Skala realizacji pilotażu przekroczyła pierwotne założenia i pokazała, jak duże jest zapotrzebowanie na nowoczesną edukację zdrowotną. Koalicja na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej zrealizowała swój program edukacyjny w większej liczbie placówek niż pierwotnie planowano, a w zajęciach wzięło udział o ponad 1500 dzieci więcej, niż przewidywały założenia.

– Bardzo dziękuję wszystkim partnerom programu oraz śląskim szkołom i przedszkolom, które tak licznie wzięły w nim udział. Od samego początku celem Koalicji na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej było podjęcie realnych działań edukacyjnych przynoszących bardzo konkretne efekty. Udany pilotaż na Śląsku potwierdza słuszność tych założeń i przypomina, że profilaktyka powinna być traktowana jako stały element polityki zdrowotnej i edukacyjnej państwa. Jeżeli chcemy ograniczyć skalę próchnicy i poprawić zdrowie przyszłych pokoleń, musimy konsekwentnie inwestować w ciekawą, interaktywną edukację rozpoczynającą się już w przedszkolu i pierwszych klasach szkoły podstawowej. Im wcześniej budujemy dobre nawyki, tym większe korzyści zdrowotne osiągamy w przyszłości – mówi senator dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor, wiceprzewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia oraz honorowa patronka programu.

Co ważne, poziom wiedzy zdrowotnej ma realne przełożenie na koszty i efekty leczenia. Osoby z niższą świadomością zdrowotną generują wyższe wydatki medyczne i częściej trafiają do systemu z bardziej zaawansowanymi problemami. Według danych z raportu Health Inclusivity Index zmniejszenie odsetka osób o niskim poziomie wiedzy zdrowotnej o 25 proc. mogłoby oznaczać nawet 16 mld zł rocznych oszczędności dzięki mniejszej liczbie hospitalizacji, niższym kosztom leczenia i lepszej kontroli chorób przewlekłych. Sama próchnica generuje dla systemu opieki zdrowotnej wydatki sięgające blisko 4 mld zł rocznie.

Wysokie oceny pilotażu i wymierne efekty edukacyjne

Analiza efektów pilotaży wskazała nie tylko jego mocne strony, lecz także kierunki rozwoju. Placówki uczestniczące w programie przekazały również szereg rekomendacji dotyczących dalszego rozwijania tej formy edukacji, wskazując potrzebę kontynuacji programu, zwiększenia liczby zajęć praktycznych oraz rozszerzenia inicjatywy na kolejne grupy wiekowe i regiony Polski. Zajęcia prowadzone przez studentów stomatologii miały dodatkową wartość - pozwalały przyszłym dentystom rozwijać umiejętności komunikacji z najmłodszymi pacjentami.

- Dla naszych wolontariuszy był to nie tylko projekt edukacyjny, ale również niezwykle cenne doświadczenie zawodowe. My również wiele się nauczyliśmy. Zajęcia pokazały, że edukacja prowadzona od najmłodszych lat naprawdę ma sens, potrafi skutecznie zainteresować dzieci kwestią higieny jamy ustnej i powinna stać się stałym elementem działań profilaktycznych – podkreśla Tomasz Kinkel, Narodowy Koordynator ds. Profilaktyki i wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Studentów Stomatologii.

Profilaktyka jako inwestycja w zdrowie publiczne

Pilotażowy program edukacyjny Koalicji na Rzecz Zdrowia Jamy okazał się sukcesem, zarówno pod względem skali realizacji, jak i osiągniętych efektów. Projekt potwierdził, że odpowiednio przygotowana edukacja zdrowotna może skutecznie wspierać rozwój kompetencji związanych z samodzielnym, świadomym i odpowiedzialnym dbaniem od zdrowie już od najmłodszych lat. 

Najwyższą jakość merytoryczną materiałów edukacyjnych zagwarantowało zaangażowanie Naczelnej Izby Lekarskiej w przygotowanie programu. Izba aktywnie wspiera działania na rzecz poprawy zdrowia jamy ustnej Polaków dostrzegając, że edukacja i profilaktyka stomatologiczna to najbardziej opłacalna inwestycja w zdrowie publiczne, która społeczeństwu i systemowi opieki zdrowotnej zwraca się po wielokroć. 

– Pilotaż potwierdził, że profilaktyka prowadzona już na etapie wczesnoszkolnym może być realizowana skutecznie i na dużą skalę, szczególnie wtedy, gdy instytucje publiczne, środowisko lekarskie, organizacje pozarządowe i biznes działają według wspólnego planu. Dzięki takim inicjatywom dzieci uczą się odpowiedzialności za własne zdrowie i rozwijają dobre nawyki dbania o zdrowie jamy ustnej. To bardzo potrzebna inwestycja w rozwiązania, które budują świadomość zdrowotną zanim pojawią się problemy wymagające leczenia. Skorzystają na niej zarówno dzieci i ich rodziny, jak i cały system ochrony zdrowia – mówi dr Paweł Barucha, wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej. 

Partnerzy projektu podkreślają, że edukacja zdrowotna nie zastąpi systemowych zmian w stomatologii, jednak stanowi jedno z najbardziej efektywnych narzędzi ograniczania skali problemu próchnicy. 

– Odpowiednio przygotowana edukacja zdrowotna naprawdę działa. Dzieci bardzo szybko przyswajają nowe informacje i z dużym zaangażowaniem uczestniczą w zajęciach. Jeżeli takie działania będą prowadzone systematycznie i w atrakcyjnej formie, mają realną szansę przełożyć się na utrwalenie dobrych, codziennych nawyków poprawę stanu zdrowia przyszłych pokoleń – podkreśla Joanna Bogdanowicz-Antos, prezeska Fundacji Zdrowego Postępu.

Fundament pod działania ogólnopolskie

Doświadczenia z województwa śląskiego oraz wyniki przeprowadzonej ewaluacji pilotażu zostaną wykorzystane do opracowania rekomendacji dla decydentów odpowiedzialnych za politykę zdrowotną i edukacyjną. Partnerzy Koalicji liczą, że pilotaż stanie się punktem wyjścia do dalszego rozwoju programu w kolejnych regionach kraju.

Pilotaż dowodzi, że zdrowie budujemy poprzez codzienne działania. Nauka prawidłowej higieny jamy ustnej jest przykładem tego, jak proste nawyki kształtowane od najmłodszych lat mogą wspierać profilaktykę i ograniczać ryzyko problemów zdrowotnych w przyszłości. 

- Kluczowym osiągnięciem Koalicji na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej jest opracowanie i realizacja, wraz z ekspertami z dziedziny medycyny i stomatologii, pilotażowego modelu edukacji, który już na starcie zaskakuje niezwykle pozytywnym przyjęciem wśród uczniów i nauczycieli, a także skalą i wynikami. Z powodzeniem może stać się fundamentem ogólnopolskich działań na rzecz poprawy zdrowia jamy ustnej najmłodszych Polaków.  Profilaktyka to nie wydatek, tylko inwestycja, która przynosi korzyści zdrowotne, społeczne i ekonomiczne – podkreśla Agnieszka Kępińska-Sadowska, dyrektorka komunikacji korporacyjnej na Europę Środkowo-Wschodnią w Haleon.

O Koalicji na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej

Alarmujący stan zdrowia jamy ustnej Polaków oraz niski poziom świadomości w zakresie profilaktyki stały się impulsem do powołania Koalicji na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej –szerokiej inicjatywy łączącej ekspertów, organizacje społeczne, sektor publiczny i biznes. Jej celem jest poprawa zdrowia jamy ustnej poprzez edukację, działania profilaktyczne oraz wypracowywanie rekomendacji dotyczących rozwiązań systemowych. Jednym z pierwszych projektów Koalicji jest pilotażowy program edukacyjny dla przedszkoli oraz uczniów klas I–III szkół podstawowych na Śląsku, ukierunkowany na budowanie prawidłowych nawyków higienicznych już od najmłodszych lat.