Poza systemem i na własną rękę: raport z badania osób z migreną
Wyniki badania osób z diagnozą migreny Fundacji Zdrowego Postępu pokazują wyraźny rozdźwięk pomiędzy skalą występowania tej choroby a rzeczywistym sposobem jej leczenia i postrzegania w Polsce. Choć wszyscy pacjenci deklarują stosowanie leków, terapia opiera się przede wszystkim na leczeniu doraźnym, najczęściej z wykorzystaniem preparatów dostępnych bez recepty. Niski poziom stosowania leczenia profilaktycznego oraz ograniczone wykorzystanie nowoczesnych terapii wskazują na utrzymującą się lukę terapeutyczną, szczególnie niepokojącą w kontekście pacjentów z cięższą postacią tej choroby. Dodatkowo niski poziom świadomości dotyczący istnienia programu lekowego B.133 oraz marginalne korzystanie z niego potwierdzają, że dostęp do zaawansowanego leczenia pozostaje w praktyce ograniczony.
Migrena jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych na świecie i stanowi istotne wyzwanie zdrowotne zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym. Szacuje się, że dotyczy około 14–15% populacji globalnej, co oznacza, że cierpi na nią ponad miliard osób na świecie (1). W Polsce na migrenę cierpi około 10% populacji, co przekłada się na 3,7–4 miliona osób (2).
Dane epidemiologiczne wskazują również na rosnące obciążenie chorobą w ostatnich dekadach, zarówno pod względem liczby przypadków, jak i wpływu na jakość życia oraz funkcjonowanie społeczne i zawodowe chorych. Od 1990 do 2021 roku globalne obciążenie migreną znacząco wzrosło: częstość występowania migreny zwiększyła się o 58,15% (z 732,56 mln do 1,16 mld przypadków), a zapadalność wzrosła o 42,06% (3). Wskaźnik DALY również zwiększył się aż o 58,27% (3).
Współczesne leczenie migreny obejmuje zarówno terapię doraźną, mającą na celu przerwanie napadu bólu, jak i leczenie profilaktyczne, którego zadaniem jest zmniejszenie częstości i nasilenia napadów. W Polsce dostęp do nowoczesnych metod leczenia migreny umożliwia program lekowy B.133, skierowany głównie do pacjentów z cięższymi postaciami choroby, w tym migreną przewlekłą.
Niestety z programu lekowego B.133 korzysta jedynie niewielki odsetek pacjentów w stosunku do całej populacji chorych. W konsekwencji znaczna część pacjentów opiera terapię głównie na lekach doraźnych, często stosowanych samodzielnie, bez odpowiedniej diagnostyki i opieki specjalisty.
Prowadzi to nie tylko do utrzymywania się wysokiego obciążenia chorobą, ale także zwiększa ryzyko rozwoju tzw. polekowego bólu głowy oraz przejścia migreny epizodycznej w postać przewlekłą. W kontekście wysokiego udziału migreny w globalnym wskaźniku YLD, poprawa dostępu do skutecznego leczenia oraz zwiększenie świadomości na temat dostępnych terapii stanowią kluczowe wyzwania dla systemu ochrony zdrowia.
Podsumowanie ogólnopolskiego badania osób
ze zdiagnozowaną migreną Fundacji Zdrowego Postępu
Wyniki badania osób z diagnozą migreny Fundacji Zdrowego Postępu pokazują wyraźny rozdźwięk pomiędzy skalą występowania tej choroby a rzeczywistym sposobem jej leczenia i postrzegania w Polsce.
Choć wszyscy pacjenci deklarują stosowanie leków, terapia opiera się przede wszystkim na leczeniu doraźnym, najczęściej z wykorzystaniem preparatów dostępnych bez recepty. Niski poziom stosowania leczenia profilaktycznego oraz ograniczone wykorzystanie nowoczesnych terapii wskazują na utrzymującą się lukę terapeutyczną, szczególnie niepokojącą w kontekście pacjentów z cięższą postacią tej choroby. Dodatkowo niski poziom świadomości dotyczący istnienia programu lekowego B.133 oraz marginalne korzystanie z niego potwierdzają, że dostęp do zaawansowanego leczenia pozostaje w praktyce ograniczony.
Istotnym problemem są również bariery systemowe: długi czas oczekiwania na wizytę u specjalisty i związane z tym wysokie koszty wizyt prywatnych, jak również niedostateczna informacja o dostępnych możliwościach terapeutycznych. W efekcie mniej niż połowa pacjentów pozostaje pod opieką specjalisty, co może przekładać się na niewłaściwe prowadzenie leczenia i utrzymywanie się wysokiego obciążenia chorobą. Dane te pokazują, że mimo dostępności skutecznych metod terapii, system opieki zdrowotnej nie zapewnia pacjentom wystarczającego wsparcia na każdym etapie leczenia.
Jednocześnie wyniki badania jednoznacznie wskazują, że migrena istotnie wpływa na codzienne funkcjonowanie pacjentów. Aż 4 na 10 badanych deklaruje, że choroba zmusza ich do zmiany planów zawodowych i prywatnych. Szczególnie dotkliwe konsekwencje odczuwają osoby z migreną przewlekłą, co podkreśla potrzebę szybszego wdrażania skutecznych terapii w tej grupie. Pomimo tego, migrena nadal pozostaje chorobą bagatelizowaną zarówno społecznie, jak i w systemie ochrony zdrowia. Aż 82% badanych ma poczucie, że migrena jest w Polsce traktowana mniej poważnie niż inne choroby przewlekłe. Prawie połowa ankietowanych wskazała, że bagatelizujące stwierdzenia usłyszała od bliskich, a prawie co 2 osoba od lekarza, pielęgniarki czy farmaceuty.
Z perspektywy systemowej wyniki te jasno wskazują na konieczność wzmocnienia działań edukacyjnych, poprawy dostępu do specjalistów oraz zwiększenia świadomości na temat dostępnych, refundowanych terapii. Migrena jest i powinna być traktowana jako poważne schorzenie neurologiczne, wymagające kompleksowego podejścia terapeutycznego, a nie wyłącznie jako incydentalny ból głowy.
Metodologia badania
Badanie na zlecenie Fundacji Zdrowego Postępu zostało przeprowadzone w styczniu 2026 r. metodą CAWI na panelu ePanel.pl, na reprezentatywnej grupie 504 respondentów ze zdiagnozowaną migreną przez agencję badawczą SW Research. W badaniu ankietowym uwzględniono następujące rodzaje migreny: epizodyczną i przewlekłą.
Kluczowe dane z badania osób
ze zdiagnozowaną migreną Fundacji Zdrowego Postępu
- 100% respondentów stosuje leki na migrenę. Leczenie opiera się głównie na terapii doraźnej - aż 63% badanych stosuje leki OTC, podczas gdy leczenie profilaktyczne i nowoczesne terapie stosowane są przez mniejszość chorych, głównie osoby młodsze i pacjentów z migreną przewlekłą.
- 54% uczestników badania ze zdiagnozowaną migreną nie jest pod opieką specjalisty. W pozostałej grupie (46% badanych) najwięcej osób korzysta z opieki neurologa (70%), rzadziej lekarza POZ (45%).
- Świadomość refundowanego programu lekowego leczenia migreny przewlekłej jest niska. Niemal połowa pacjentów nie wie o jego istnieniu (48%), a korzystanie z niego deklaruje jedynie 12% badanych.
- Dostęp do skutecznego leczenia najczęściej utrudniają badanym: wysokie koszty wizyt i terapii (41%), długi czas oczekiwania na specjalistów (35%) oraz brak wystarczających informacji o dostępnych metodach leczenia (35%).
- Migrena wyraźnie wpływa na codzienne funkcjonowanie 40% badanych pacjentów, czasami prowadząc do rezygnacji z planów zawodowych i prywatnych. Największy negatywny wpływ choroby deklarują osoby z migreną przewlekłą.
- 82% pacjentów ma poczucie, że migrena jest traktowana mniej poważnie niż inne schorzenia, zarówno społecznie.
- 47% pacjentów słyszała bagatelizujące komentarze na temat migreny.
- 40% pacjentów wskazuje, że migrena wpływa na ich codzienne funkcjonowanie, prowadząc do rezygnacji z planów.
- 27% pacjentów wskazuje na trudność w znalezieniu specjalisty, który traktuje objawy migreny na poważnie.
Raport z badania dostępny tutaj: [LINK]
One pager z badania [Link]
Źródła:
(1) Stovner LJ, Nichols E, Steiner TJ, et al. Global, regional, and na- tional burden of migraine and tension-type headache, 1990-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. Lancet Neurol. 2018; 17(11): 954–976, doi: 10.1016/S1474- 4422(18)30322-3, indexed in Pubmed: 30353868.
(2) Domitrz, I., Karaszewski, B., & Stępień, A. (2024). Real-world treatment chronic migraine in Poland. Archives of Medical Science, 20(6), 2082–2084. Data dostępu: 13.02.2026, https://www.archivesofmedicalscience.com/Real-world-treatment-chronic-migraine-in-Poland%2C197281%2C0%2C2.html.
(3)Dong L, Dong W, Jin Y, Jiang Y, Li Z, Yu D. The Global Burden of Migraine: A 30-Year Trend Review and Future Projections by Age, Sex, Country, and Region. Pain Ther. 2025 Feb;14(1):297-315. doi: 10.1007/s40122-024-00690-7. Epub 2024 Dec 11. PMID: 39661241; PMCID: PMC11751287. Data dostępu: 13.02.2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11751287.