Wiedza i postawy Polaków wobec szczepień przeciw pneumokokom - wyniki badania społecznego

W 2025 roku rozpoczęliśmy kampanię edukacyjno-informacyjną na temat Inwazyjnej Choroby Pneumokokowej (IChP) pod hasłem „O krok przed…”. Jej celem było podkreślenie potrzeby wyprzedzania trendów epidemiologicznych oraz minimalizowania niekorzystnych skutków społecznych i systemowych zakażenia pneumokokowego u osób w wieku dojrzałym.

Bo w Polsce każdego roku rośnie liczba zachorowań na inwazyjną chorobę pneumokokową (IChP), która szczególnie zagraża osobom starszym. Wśród pacjentów powyżej 65. roku życia śmiertelność sięga niemal 50%. To najwyższy wskaźnik spośród wszystkich grup wiekowych!

W ramach kontynuacji naszych działań w tym roku postanowiliśmy sprawdzić aktualny stan nastawienia Polek i Polaków do profilaktyki pneumokokowej.

• Jaki jest poziom wiedzy na ten temat?
• Jakie mamy postawy wobec szczepień przeciw pneumokokom? Skąd biorą się obawy? Czy widzimy realne korzyści ze szczepień? 
• I przede wszystkim - Jaką postawę reprezentują osoby z grupy wiekowej 60+, czyli w wieku predysponującym do ciężkich powikłań o przebiegu inwazyjnym w przypadku zakażenia pneumokokami?

Poznaj kluczowe wnioski z badania

1. Nazwa choroby jest znana, ale wiedza o niej jest płytka

Aż 82% badanych słyszało o Inwazyjnej Chorobie Pneumokokowej. Większość zna jednak tylko nazwę i nie wie, na czym choroba polega. Wysoka rozpoznawalność nie przekłada się więc na zrozumienie zagrożenia.

2. Grupa ryzyka jest błędnie postrzegana

Wśród osób, które słyszały o IChP, 51% uważa, że choroba dotyka przede wszystkim niemowlęta i małe dzieci. Tylko 5% wskazuje osoby po 60. roku życia, choć to właśnie one są szczególnie narażone na ciężkie powikłania.

Seniorzy w dużej mierze nie postrzegają siebie jako grupy zagrożonej.

3. Ogólnie pozytywne nastawienie do szczepień, ale bardzo niska wyszczepialność

59% badanych uważa, że korzyści ze szczepień przewyższają ryzyko ewentualnych działań niepożądanych. Mimo to w ciągu ostatnich 5 lat przeciw pneumokokom zaszczepiło się zaledwie 7% respondentów.

Szczepienie się osób dorosłych jest uznawane za skuteczną metodę profilaktyki zdrowotnej przez 71% osób, a w grupie 60+ przekonanie to deklaruje 74% badanych.  Mniej pozytywne nastawienie  do kwestii szczepień widoczne jest w grupie wiekowej 18-24, w której odpowiedzi twierdzących udzieliło 62% respondentów. Słabsze przekonanie najmłodszych respondentów (18–24) wskazuje, że edukacja o profilaktyce powinna obejmować także młodsze pokolenia, które w przyszłości same wejdą do grupy ryzyka i już dziś mogą wpływać na decyzje starszych bliskich.

Między deklarowanymi postawami a faktycznym działaniem jest wyraźna przepaść.

4. Niewiedza o dostępności szczepień

Tylko 11% badanych wie, że istnieją szczepionki przeciw pneumokokom przeznaczone dla osób 60+. To jedna z prawdopodobnych barier: trudno zaszczepić się przeciw czemuś, o czego dostępności się nie wie.

Grupa 60+ jest już przekonana do szczepień i potrzebuje przede wszystkim konkretnej informacji oraz zachęty, a nie argumentów za samą ideą szczepień.

5. Kluczowa rola personelu medycznego

Gotowość do zaszczepienia deklaruje 42% respondentów. Po rekomendacji lekarza, farmaceuty lub pielęgniarki wzrasta ona do 57%, czyli o 15 punktów procentowych.

Personel medyczny jest więc najskuteczniejszą dźwignią zmiany decyzji.

6. Oczekiwanie bezpłatnego dostępu

41% badanych chciałoby, aby szczepienia przeciw pneumokokom były bezpłatne dla wszystkich grup wiekowych. Kwestia kosztów i refundacji jest dla społeczeństwa istotna.

Potrzeba działań!

W odpowiedzi na wyniki badania startujemy z II edycją kampanii edukacyjno-informacyjnej "O krok przed...", w której przewidzieliśmy szereg działań pokazujących zalety szczepień przeciw pneumokokom, wyjaśniamy drogę od recepty po wykonanie szczepienia w aptece, a także rozpoczynamy drogę do wdrożenia w życie "Deklaracji 65-65-65". O szczegółach wkrótce! 

O badaniu społecznym Fundacji Zdrowego Postępu 

Badanie ilościowe na zlecenie Fundacji Zdrowego Postępu zostało zrealizowane w czerwcu 2026 roku metodą CAWI przez agencję badań rynku i konsultingu WiseRabbit. W badaniu wzięło udział łącznie 1189 dorosłych respondentów. W celu pogłębionej analizy grupy 60+ zrealizowano booster N=300 osób w tym wieku. Łącznie grupa respondentów 60+ liczyła N=484. Próba ta była kontrolowana pod względem podstawowych zmiennych społeczno-demograficznych oraz województw zamieszkania respondentów.

Raport do pobrania tutaj: https://fundacjazdrowegopostepu.com/materia-y-dla-pacjent-w